Zatrudnienie cudzoziemca w 2026 - zezwolenia i obowiązki firmy
Stan prawny na 19 listopada 2026 · opublikowano 19 listopada 2026
Kto potrzebuje zezwolenia na pracę, a kto nie, oświadczenie, opłaty, umowa, zgłoszenia w 7 dni i kary - zatrudnianie cudzoziemców według ustawy z 2025 roku.
Od 1 czerwca 2025 roku zatrudnianie cudzoziemców reguluje nowa ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom (Dz.U. 2025 poz. 621). Zniknął test rynku pracy, wnioski składa się tylko elektronicznie, a umowa trafia do urzędu przed rozpoczęciem pracy. W 2026 roku doszły kolejne zmiany - Gruzja wypadła z listy państw z oświadczeniem, pracę obywateli Ukrainy zgłasza się według nowych zasad, a wnioski o pobyt idą przez system MOS. Poniżej zebraliśmy obowiązki pracodawcy według stanu prawnego z listopada 2026 roku, z numerami przepisów.
Kto nie potrzebuje zezwolenia
Bez zezwolenia i bez oświadczenia mogą pracować między innymi (art. 3 ustawy):
- obywatele UE, EOG i Szwajcarii oraz członkowie rodzin obywateli UE, EOG, Szwajcarii i Polski,
- osoby z zezwoleniem na pobyt stały albo pobyt rezydenta długoterminowego UE,
- osoby ze statusem uchodźcy, ochroną uzupełniającą, pobytem humanitarnym, tolerowanym albo ochroną czasową (obywatele Ukrainy - patrz niżej),
- posiadacze ważnej Karty Polaka,
- absolwenci polskiej szkoły średniej i polskiej uczelni, doktoranci i doktorzy polskich uczelni (art. 3 ust. 5),
- studenci studiów stacjonarnych w Polsce - ale tylko na uczelniach zatwierdzonych przez ministra spraw wewnętrznych (§ 1 pkt 12 rozporządzenia Dz.U. 2025 poz. 1620); okres przejściowy dla części uczelni niepublicznych i zawodowych skończył się 30 czerwca 2026 roku.
Cudzoziemiec musi też mieć tytuł pobytowy, który pozwala pracować - na przykład kartę pobytu albo wizę w odpowiednim celu. Nie pozwalają pracować na podstawie oświadczenia ani zezwolenia między innymi wizy w celu turystycznym (01) i odwiedzin (02), wizy tranzytowe i wizy innych państw Schengen.
Jaki dokument: zezwolenie czy oświadczenie
| Dokument | Dla kogo | Najdłużej | Kto wydaje | Opłata |
|---|---|---|---|---|
| zezwolenie na pracę | każdy cudzoziemiec, który go potrzebuje | 3 lata | wojewoda | 200 zł (do 3 miesięcy), 400 zł (dłużej) |
| oświadczenie o powierzeniu pracy | obywatele Armenii, Białorusi, Mołdawii i Ukrainy | 24 miesiące | starosta (wpis do ewidencji) | 400 zł |
| zezwolenie na pracę sezonową | prace sezonowe z listy branż | 9 miesięcy w roku | starosta | 100 zł |
| zezwolenie na pobyt czasowy i pracę | cudzoziemiec w Polsce, który chce jednej decyzji o pobycie i pracy | 3 lata | wojewoda | - |
Podstawy: art. 15, 46, 54 i 61 ustawy, rozporządzenie o opłatach Dz.U. 2025 poz. 1622, art. 98 i 104 ustawy o cudzoziemcach. Opłatę pobiera się za każdy wniosek i co do zasady się jej nie zwraca (art. 10).
Gruzja od 1 grudnia 2025 roku nie jest już na liście państw z oświadczeniem (rozporządzenie Dz.U. 2025 poz. 1617). Obywatel Gruzji pracujący na oświadczeniu wpisanym wcześniej może pracować do końca jego ważności.
Przy oświadczeniu praca musi się zacząć najpóźniej 6 miesięcy od złożenia oświadczenia (art. 61 ust. 1 pkt 6).
Jak się składa wnioski
- Zezwolenie na pracę i oświadczenie - tylko elektronicznie, przez praca.gov.pl (art. 8 i 61). Wniosek złożony inaczej pozostawia się bez rozpoznania. Elektronicznie składa się też odwołanie.
- Zezwolenie na pobyt czasowy i pracę - od 27 kwietnia 2026 roku tylko elektronicznie przez MOS (art. 106c ustawy o cudzoziemcach). Pracodawca dostaje link e-mailem i wypełnia w MOS swój załącznik.
- Test rynku pracy zniknął. Zamiast niego starosta może ustalić listę zawodów, w których z powodu sytuacji na lokalnym rynku pracy zezwolenia się nie wydaje (art. 31).
Gdy cudzoziemiec złożył wniosek o pobyt czasowy, jego pobyt jest legalny do dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna; od 27 kwietnia 2026 roku dostaje na to zaświadczenie z kodem QR zamiast stempla w paszporcie (art. 108 ustawy o cudzoziemcach). Pracować w tym czasie może tylko wtedy, gdy miał prawo do pracy tuż przed złożeniem wniosku (art. 3 ust. 3 pkt 2 ustawy z 2025 roku).
Obowiązki pracodawcy przed pierwszym dniem
- Dokument pobytowy: przed rozpoczęciem pracy zażądaj ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu i przechowuj jego kopię przez cały okres pracy i jeszcze 2 lata od końca roku, w którym umowa się skończyła (art. 4).
- Umowa na piśmie przed dopuszczeniem do pracy (art. 5 ust. 1). Przed podpisaniem przedstaw cudzoziemcowi jej treść na piśmie w zrozumiałym dla niego języku (art. 5 ust. 2).
- Kopia umowy do urzędu: przed rozpoczęciem pracy przekaż przez praca.gov.pl kopię umowy po polsku (art. 17 ust. 1 pkt 2 przy zezwoleniu, art. 68 ust. 1 pkt 2 przy oświadczeniu).
- Wynagrodzenie nie niższe niż pracowników na porównywalnym stanowisku i nie niższe niż płaca minimalna - 4806 zł miesięcznie albo 31,40 zł za godzinę w 2026 roku (art. 30 ust. 1 pkt 2, rozporządzenie Dz.U. 2025 poz. 1242). Gdy płaca minimalna rośnie, trzeba podnieść wynagrodzenie (art. 17 ust. 1 pkt 3). Wymiar pracy - od 1/4 etatu do pełnego etatu.
- ZUS: cudzoziemca zgłasza się jak każdego pracownika - w ciągu 7 dni od powstania obowiązku ubezpieczenia (art. 36 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
Sprawdzenie i przechowanie dokumentu pobytowego oraz zgłoszenie do ZUS chronią pracodawcę przed odpowiedzialnością na zasadach art. 85.
Zgłoszenia w trakcie pracy
| Sytuacja | Termin | Podstawa |
|---|---|---|
| oświadczenie: cudzoziemiec zaczął pracę | 7 dni od rozpoczęcia | art. 70 ust. 1 |
| oświadczenie: cudzoziemiec nie zaczął pracy | 14 dni od daty rozpoczęcia z ewidencji | art. 70 ust. 1 |
| zezwolenie: brak rozpoczęcia w 2 miesiące, przerwa ponad 2 miesiące, koniec ponad 2 miesiące wcześniej | 7 dni | art. 19 i 20 |
| zezwolenie: zmiana siedziby, nazwy, formy prawnej, przejęcie zakładu | 7 dni | art. 18 |
| obywatel Ukrainy z ochroną czasową: powierzenie pracy | 7 dni od rozpoczęcia, do urzędu pracy | art. 5a |
| pobyt czasowy i praca: cudzoziemiec stracił u Ciebie pracę | 15 dni, pisemnie do wojewody | art. 121 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach |
Wszystkie powiadomienia do urzędu pracy (PSZ i ZC na praca.gov.pl) składa się elektronicznie.
Zmiana warunków pracy
Umowa musi odpowiadać warunkom z zezwolenia (art. 17 ust. 1 pkt 1). Bez nowego zezwolenia wolno między innymi (art. 18 i 33):
- zmienić nazwę stanowiska przy tych samych obowiązkach,
- zwiększyć wymiar pracy do pełnego etatu przy proporcjonalnym zwiększeniu wynagrodzenia,
- od 8 lipca 2026 roku - zamienić umowę cywilnoprawną na umowę o pracę,
- powierzyć inną pracę do 30 dni w roku po powiadomieniu wojewody.
Przy oświadczeniu odpowiednie wyjątki wymienia art. 69.
Obywatele Ukrainy w 2026 roku
Powiadomienie o pracy obywatela Ukrainy ze specustawy zostało uchylone od 5 marca 2026 roku. Teraz pracodawca powiadamia powiatowy urząd pracy o powierzeniu pracy cudzoziemcowi z ochroną czasową w ciągu 7 dni od rozpoczęcia pracy (art. 5a ustawy, dodany ustawą Dz.U. 2026 poz. 203). Ponowne powiadomienie - także w 7 dni - składa się przy zmianie rodzaju umowy albo stanowiska oraz przy zmniejszeniu wymiaru pracy albo wynagrodzenia. Przez 3 lata te same zasady obejmują obywateli Ukrainy przebywających w Polsce legalnie bez ochrony czasowej.
Agencja pracy tymczasowej
Agencja może kierować do pracy tymczasowej cudzoziemców, którzy potrzebują zezwolenia albo oświadczenia, dopiero po 2 latach od wpisu do rejestru agencji zatrudnienia (KRAZ) i po zmianie wpisu (art. 305 ust. 3-4 i art. 313 ustawy o rynku pracy). Zezwolenia odmawia się, gdy cudzoziemiec miałby pracować na rzecz innej firmy, a nie przez agencję pracy tymczasowej (art. 13 ust. 1 pkt 7).
Kontrole i kary
Legalność zatrudnienia cudzoziemców kontroluje Państwowa Inspekcja Pracy (art. 10 ust. 1 pkt 4 ustawy o PIP), także wspólnie ze Strażą Graniczną. Kary z art. 84 ustawy:
| Naruszenie | Kara |
|---|---|
| nielegalne powierzenie pracy | 3000-50 000 zł, nie mniej niż 3000 zł za każdego cudzoziemca |
| wprowadzenie w błąd, wykorzystanie cudzoziemca, pobranie pieniędzy za załatwienie zezwolenia | 6000-50 000 zł |
| brak tłumaczenia umowy, brak kopii umowy w urzędzie, brak powiadomienia z art. 5a | 1000-3000 zł |
| brak powiadomień przy zezwoleniu (art. 18 i 19) | nie mniej niż 500 zł |
| brak powiadomień przy oświadczeniu (art. 70) | 500-5000 zł |
Ukaranie za wykorzystanie cudzoziemca albo powtórne nielegalne powierzenie pracy w ciągu 2 lat oznacza obowiązkową odmowę kolejnych zezwoleń (art. 13 ust. 1 pkt 1).
Co zrobić w firmie
- Dla każdej osoby ustal, czy potrzebuje legalizacji - i na jakiej podstawie pracuje bez niej, jeśli nie.
- Trzymaj w teczce kopię dokumentu pobytowego i zezwolenia albo oświadczenia - z datą ważności.
- Ustaw przypomnienia o wygasających dokumentach z wyprzedzeniem - nowy wniosek wymaga czasu.
- Zanim cudzoziemiec zacznie pracę: umowa podpisana, jej treść w zrozumiałym języku, kopia w urzędzie, zgłoszenie do ZUS.
- Pilnuj terminów 7 i 14 dni na powiadomienia - za każde spóźnienie grozi kara.
- Przy podwyżce płacy minimalnej podnieś wynagrodzenie cudzoziemców pracujących za minimum.
Źródła
- Ustawa z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium RP, Dz.U. 2025 poz. 621
- Zmiana ustawy - m.in. powiadomienie o pracy obywatela Ukrainy, Dz.U. 2026 poz. 203
- Rozporządzenie w sprawie państw, których obywatele pracują na podstawie oświadczenia, Dz.U. 2025 poz. 1617
- Rozporządzenie w sprawie przypadków pracy bez zezwolenia, Dz.U. 2025 poz. 1620
- Rozporządzenie w sprawie wysokości opłat, Dz.U. 2025 poz. 1622
- Ustawa o cudzoziemcach, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1079
- Zmiana ustawy o cudzoziemcach (wnioski przez MOS), Dz.U. 2025 poz. 1794
- Komunikat o uruchomieniu MOS, M.P. 2026 poz. 370
- Ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia, Dz.U. 2025 poz. 620
- Rozporządzenie w sprawie minimalnego wynagrodzenia na 2026 r., Dz.U. 2025 poz. 1242
- Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1712
- Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 199
- praca.gov.pl - usługi elektroniczne: zatrudnianie cudzoziemców
- Urząd Pracy m.st. Warszawy - zmiany od 1 czerwca 2025 r.
- Mazowiecki Urząd Wojewódzki - system MOS
- PIP - cudzoziemcy na polskim rynku pracy
To nie jest porada prawna. Poradnik opisuje przepisy według stanu na dzień, w którym go sprawdziliśmy, i podaje źródła - w swojej sprawie zajrzyj do nich albo zapytaj doradcę.