Blog

Zatrudnienie cudzoziemca w 2026 - zezwolenia i obowiązki firmy

Stan prawny na 19 listopada 2026 · opublikowano 19 listopada 2026

Kto potrzebuje zezwolenia na pracę, a kto nie, oświadczenie, opłaty, umowa, zgłoszenia w 7 dni i kary - zatrudnianie cudzoziemców według ustawy z 2025 roku.

Od 1 czerwca 2025 roku zatrudnianie cudzoziemców reguluje nowa ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom (Dz.U. 2025 poz. 621). Zniknął test rynku pracy, wnioski składa się tylko elektronicznie, a umowa trafia do urzędu przed rozpoczęciem pracy. W 2026 roku doszły kolejne zmiany - Gruzja wypadła z listy państw z oświadczeniem, pracę obywateli Ukrainy zgłasza się według nowych zasad, a wnioski o pobyt idą przez system MOS. Poniżej zebraliśmy obowiązki pracodawcy według stanu prawnego z listopada 2026 roku, z numerami przepisów.

Kto nie potrzebuje zezwolenia

Bez zezwolenia i bez oświadczenia mogą pracować między innymi (art. 3 ustawy):

  • obywatele UE, EOG i Szwajcarii oraz członkowie rodzin obywateli UE, EOG, Szwajcarii i Polski,
  • osoby z zezwoleniem na pobyt stały albo pobyt rezydenta długoterminowego UE,
  • osoby ze statusem uchodźcy, ochroną uzupełniającą, pobytem humanitarnym, tolerowanym albo ochroną czasową (obywatele Ukrainy - patrz niżej),
  • posiadacze ważnej Karty Polaka,
  • absolwenci polskiej szkoły średniej i polskiej uczelni, doktoranci i doktorzy polskich uczelni (art. 3 ust. 5),
  • studenci studiów stacjonarnych w Polsce - ale tylko na uczelniach zatwierdzonych przez ministra spraw wewnętrznych (§ 1 pkt 12 rozporządzenia Dz.U. 2025 poz. 1620); okres przejściowy dla części uczelni niepublicznych i zawodowych skończył się 30 czerwca 2026 roku.

Cudzoziemiec musi też mieć tytuł pobytowy, który pozwala pracować - na przykład kartę pobytu albo wizę w odpowiednim celu. Nie pozwalają pracować na podstawie oświadczenia ani zezwolenia między innymi wizy w celu turystycznym (01) i odwiedzin (02), wizy tranzytowe i wizy innych państw Schengen.

Jaki dokument: zezwolenie czy oświadczenie

DokumentDla kogoNajdłużejKto wydajeOpłata
zezwolenie na pracękażdy cudzoziemiec, który go potrzebuje3 latawojewoda200 zł (do 3 miesięcy), 400 zł (dłużej)
oświadczenie o powierzeniu pracyobywatele Armenii, Białorusi, Mołdawii i Ukrainy24 miesiącestarosta (wpis do ewidencji)400 zł
zezwolenie na pracę sezonowąprace sezonowe z listy branż9 miesięcy w rokustarosta100 zł
zezwolenie na pobyt czasowy i pracęcudzoziemiec w Polsce, który chce jednej decyzji o pobycie i pracy3 latawojewoda-

Podstawy: art. 15, 46, 54 i 61 ustawy, rozporządzenie o opłatach Dz.U. 2025 poz. 1622, art. 98 i 104 ustawy o cudzoziemcach. Opłatę pobiera się za każdy wniosek i co do zasady się jej nie zwraca (art. 10).

Gruzja od 1 grudnia 2025 roku nie jest już na liście państw z oświadczeniem (rozporządzenie Dz.U. 2025 poz. 1617). Obywatel Gruzji pracujący na oświadczeniu wpisanym wcześniej może pracować do końca jego ważności.

Przy oświadczeniu praca musi się zacząć najpóźniej 6 miesięcy od złożenia oświadczenia (art. 61 ust. 1 pkt 6).

Jak się składa wnioski

  • Zezwolenie na pracę i oświadczenie - tylko elektronicznie, przez praca.gov.pl (art. 8 i 61). Wniosek złożony inaczej pozostawia się bez rozpoznania. Elektronicznie składa się też odwołanie.
  • Zezwolenie na pobyt czasowy i pracę - od 27 kwietnia 2026 roku tylko elektronicznie przez MOS (art. 106c ustawy o cudzoziemcach). Pracodawca dostaje link e-mailem i wypełnia w MOS swój załącznik.
  • Test rynku pracy zniknął. Zamiast niego starosta może ustalić listę zawodów, w których z powodu sytuacji na lokalnym rynku pracy zezwolenia się nie wydaje (art. 31).

Gdy cudzoziemiec złożył wniosek o pobyt czasowy, jego pobyt jest legalny do dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna; od 27 kwietnia 2026 roku dostaje na to zaświadczenie z kodem QR zamiast stempla w paszporcie (art. 108 ustawy o cudzoziemcach). Pracować w tym czasie może tylko wtedy, gdy miał prawo do pracy tuż przed złożeniem wniosku (art. 3 ust. 3 pkt 2 ustawy z 2025 roku).

Obowiązki pracodawcy przed pierwszym dniem

  • Dokument pobytowy: przed rozpoczęciem pracy zażądaj ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu i przechowuj jego kopię przez cały okres pracy i jeszcze 2 lata od końca roku, w którym umowa się skończyła (art. 4).
  • Umowa na piśmie przed dopuszczeniem do pracy (art. 5 ust. 1). Przed podpisaniem przedstaw cudzoziemcowi jej treść na piśmie w zrozumiałym dla niego języku (art. 5 ust. 2).
  • Kopia umowy do urzędu: przed rozpoczęciem pracy przekaż przez praca.gov.pl kopię umowy po polsku (art. 17 ust. 1 pkt 2 przy zezwoleniu, art. 68 ust. 1 pkt 2 przy oświadczeniu).
  • Wynagrodzenie nie niższe niż pracowników na porównywalnym stanowisku i nie niższe niż płaca minimalna - 4806 zł miesięcznie albo 31,40 zł za godzinę w 2026 roku (art. 30 ust. 1 pkt 2, rozporządzenie Dz.U. 2025 poz. 1242). Gdy płaca minimalna rośnie, trzeba podnieść wynagrodzenie (art. 17 ust. 1 pkt 3). Wymiar pracy - od 1/4 etatu do pełnego etatu.
  • ZUS: cudzoziemca zgłasza się jak każdego pracownika - w ciągu 7 dni od powstania obowiązku ubezpieczenia (art. 36 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Sprawdzenie i przechowanie dokumentu pobytowego oraz zgłoszenie do ZUS chronią pracodawcę przed odpowiedzialnością na zasadach art. 85.

Zgłoszenia w trakcie pracy

SytuacjaTerminPodstawa
oświadczenie: cudzoziemiec zaczął pracę7 dni od rozpoczęciaart. 70 ust. 1
oświadczenie: cudzoziemiec nie zaczął pracy14 dni od daty rozpoczęcia z ewidencjiart. 70 ust. 1
zezwolenie: brak rozpoczęcia w 2 miesiące, przerwa ponad 2 miesiące, koniec ponad 2 miesiące wcześniej7 dniart. 19 i 20
zezwolenie: zmiana siedziby, nazwy, formy prawnej, przejęcie zakładu7 dniart. 18
obywatel Ukrainy z ochroną czasową: powierzenie pracy7 dni od rozpoczęcia, do urzędu pracyart. 5a
pobyt czasowy i praca: cudzoziemiec stracił u Ciebie pracę15 dni, pisemnie do wojewodyart. 121 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach

Wszystkie powiadomienia do urzędu pracy (PSZ i ZC na praca.gov.pl) składa się elektronicznie.

Zmiana warunków pracy

Umowa musi odpowiadać warunkom z zezwolenia (art. 17 ust. 1 pkt 1). Bez nowego zezwolenia wolno między innymi (art. 18 i 33):

  • zmienić nazwę stanowiska przy tych samych obowiązkach,
  • zwiększyć wymiar pracy do pełnego etatu przy proporcjonalnym zwiększeniu wynagrodzenia,
  • od 8 lipca 2026 roku - zamienić umowę cywilnoprawną na umowę o pracę,
  • powierzyć inną pracę do 30 dni w roku po powiadomieniu wojewody.

Przy oświadczeniu odpowiednie wyjątki wymienia art. 69.

Obywatele Ukrainy w 2026 roku

Powiadomienie o pracy obywatela Ukrainy ze specustawy zostało uchylone od 5 marca 2026 roku. Teraz pracodawca powiadamia powiatowy urząd pracy o powierzeniu pracy cudzoziemcowi z ochroną czasową w ciągu 7 dni od rozpoczęcia pracy (art. 5a ustawy, dodany ustawą Dz.U. 2026 poz. 203). Ponowne powiadomienie - także w 7 dni - składa się przy zmianie rodzaju umowy albo stanowiska oraz przy zmniejszeniu wymiaru pracy albo wynagrodzenia. Przez 3 lata te same zasady obejmują obywateli Ukrainy przebywających w Polsce legalnie bez ochrony czasowej.

Agencja pracy tymczasowej

Agencja może kierować do pracy tymczasowej cudzoziemców, którzy potrzebują zezwolenia albo oświadczenia, dopiero po 2 latach od wpisu do rejestru agencji zatrudnienia (KRAZ) i po zmianie wpisu (art. 305 ust. 3-4 i art. 313 ustawy o rynku pracy). Zezwolenia odmawia się, gdy cudzoziemiec miałby pracować na rzecz innej firmy, a nie przez agencję pracy tymczasowej (art. 13 ust. 1 pkt 7).

Kontrole i kary

Legalność zatrudnienia cudzoziemców kontroluje Państwowa Inspekcja Pracy (art. 10 ust. 1 pkt 4 ustawy o PIP), także wspólnie ze Strażą Graniczną. Kary z art. 84 ustawy:

NaruszenieKara
nielegalne powierzenie pracy3000-50 000 zł, nie mniej niż 3000 zł za każdego cudzoziemca
wprowadzenie w błąd, wykorzystanie cudzoziemca, pobranie pieniędzy za załatwienie zezwolenia6000-50 000 zł
brak tłumaczenia umowy, brak kopii umowy w urzędzie, brak powiadomienia z art. 5a1000-3000 zł
brak powiadomień przy zezwoleniu (art. 18 i 19)nie mniej niż 500 zł
brak powiadomień przy oświadczeniu (art. 70)500-5000 zł

Ukaranie za wykorzystanie cudzoziemca albo powtórne nielegalne powierzenie pracy w ciągu 2 lat oznacza obowiązkową odmowę kolejnych zezwoleń (art. 13 ust. 1 pkt 1).

Co zrobić w firmie

  • Dla każdej osoby ustal, czy potrzebuje legalizacji - i na jakiej podstawie pracuje bez niej, jeśli nie.
  • Trzymaj w teczce kopię dokumentu pobytowego i zezwolenia albo oświadczenia - z datą ważności.
  • Ustaw przypomnienia o wygasających dokumentach z wyprzedzeniem - nowy wniosek wymaga czasu.
  • Zanim cudzoziemiec zacznie pracę: umowa podpisana, jej treść w zrozumiałym języku, kopia w urzędzie, zgłoszenie do ZUS.
  • Pilnuj terminów 7 i 14 dni na powiadomienia - za każde spóźnienie grozi kara.
  • Przy podwyżce płacy minimalnej podnieś wynagrodzenie cudzoziemców pracujących za minimum.

Źródła

  1. Ustawa z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium RP, Dz.U. 2025 poz. 621
  2. Zmiana ustawy - m.in. powiadomienie o pracy obywatela Ukrainy, Dz.U. 2026 poz. 203
  3. Rozporządzenie w sprawie państw, których obywatele pracują na podstawie oświadczenia, Dz.U. 2025 poz. 1617
  4. Rozporządzenie w sprawie przypadków pracy bez zezwolenia, Dz.U. 2025 poz. 1620
  5. Rozporządzenie w sprawie wysokości opłat, Dz.U. 2025 poz. 1622
  6. Ustawa o cudzoziemcach, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1079
  7. Zmiana ustawy o cudzoziemcach (wnioski przez MOS), Dz.U. 2025 poz. 1794
  8. Komunikat o uruchomieniu MOS, M.P. 2026 poz. 370
  9. Ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia, Dz.U. 2025 poz. 620
  10. Rozporządzenie w sprawie minimalnego wynagrodzenia na 2026 r., Dz.U. 2025 poz. 1242
  11. Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1712
  12. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 199
  13. praca.gov.pl - usługi elektroniczne: zatrudnianie cudzoziemców
  14. Urząd Pracy m.st. Warszawy - zmiany od 1 czerwca 2025 r.
  15. Mazowiecki Urząd Wojewódzki - system MOS
  16. PIP - cudzoziemcy na polskim rynku pracy

To nie jest porada prawna. Poradnik opisuje przepisy według stanu na dzień, w którym go sprawdziliśmy, i podaje źródła - w swojej sprawie zajrzyj do nich albo zapytaj doradcę.