Urlopy pracownicze w 2026 - rodzaje i limity dni
Stan prawny na 19 listopada 2026 · opublikowano 19 listopada 2026
Urlop wypoczynkowy, na żądanie, opieka nad dzieckiem, siła wyższa, urlop opiekuńczy i okolicznościowy - ile dni, za ile i co zmienił nowy staż pracy.
Kodeks pracy zna kilka rodzajów urlopów i zwolnień od pracy - każdy z innym limitem dni, innym wnioskiem i inną zapłatą. Poniżej zebraliśmy je w jednym miejscu, według stanu prawnego z listopada 2026 roku, z numerami artykułów.
Wszystkie rodzaje w jednej tabeli
| Rodzaj | Ile w roku | Wynagrodzenie | Podstawa |
|---|---|---|---|
| urlop wypoczynkowy | 20 albo 26 dni | pełne | art. 154 |
| urlop na żądanie | do 4 dni, w ramach wypoczynkowego | pełne | art. 167² |
| zwolnienie na opiekę nad dzieckiem do 14 lat | 2 dni albo 16 godzin | pełne | art. 188 |
| zwolnienie z powodu siły wyższej | 2 dni albo 16 godzin | połowa | art. 148¹ |
| urlop opiekuńczy | 5 dni | bez wynagrodzenia | art. 173¹ |
| urlop okolicznościowy | 1 albo 2 dni na zdarzenie | pełne | § 15 rozporządzenia |
| urlop bezpłatny | według uzgodnienia | bez wynagrodzenia | art. 174 |
Urlop wypoczynkowy
Pracownik ma 20 dni urlopu, gdy pracuje krócej niż 10 lat, i 26 dni po co najmniej 10 latach (art. 154 § 1). Nie może się go zrzec (art. 152 § 2).
- Niepełny etat: wymiar proporcjonalny do etatu, niepełny dzień zaokrągla się w górę (art. 154 § 2).
- Dni i godziny: urlopu udziela się w dni pracy, w godzinach; jeden dzień urlopu to 8 godzin (art. 154²).
- Pierwsza praca: w roku podjęcia pierwszej pracy urlop przybywa z upływem każdego miesiąca - po 1/12 rocznego wymiaru (art. 153 § 1). Kolejne urlopy pracownik nabywa 1 stycznia każdego następnego roku.
- Kiedy wykorzystać: urlopu udziela się w roku, w którym pracownik nabył do niego prawo (art. 161). Urlopu niewykorzystanego trzeba udzielić najpóźniej do 30 września następnego roku (art. 168).
- Podział: na wniosek pracownika urlop można podzielić, ale co najmniej jedna część musi trwać 14 kolejnych dni kalendarzowych (art. 162).
Do stażu, od którego zależy 20 albo 26 dni, wlicza się wszystkie poprzednie okresy zatrudnienia (art. 154¹) i - bez sumowania - naukę, na przykład 8 lat za ukończenie studiów wyższych (art. 155).
Nowy staż pracy od 2026 roku
Ustawa z 26 września 2025 roku (Dz.U. 2025 poz. 1423) dodała do Kodeksu pracy art. 302¹. Do okresu zatrudnienia wlicza się teraz między innymi:
- prowadzenie działalności gospodarczej, za którą opłacano składki emerytalne i rentowe,
- wykonywanie umowy zlecenia i umowy agencyjnej w okresach podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym,
- udokumentowaną pracę zarobkową za granicą na innej podstawie niż umowa o pracę.
Nakładające się okresy liczy się raz. U pracodawców prywatnych przepisy stosuje się od 1 maja 2026 roku. Okresy potwierdza zaświadczenie ZUS - pracownik składa wniosek przez swój profil w eZUS, a na udokumentowanie okresów ma 24 miesiące.
Dla urlopu oznacza to, że część pracowników przekroczy próg 10 lat i dostanie 26 dni zamiast 20 - od dnia nabycia prawa, ale nie wcześniej niż od wejścia przepisów.
Urlop na żądanie
Pracodawca musi udzielić na żądanie pracownika i w wskazanym przez niego terminie do 4 dni urlopu w roku (art. 167²). Żądanie zgłasza się najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu. To nie są dodatkowe dni - wchodzą w urlop wypoczynkowy, a limit 4 dni dotyczy całego roku, także gdy pracownik zmienia pracodawcę (art. 167³).
Opieka nad dzieckiem i siła wyższa
- Opieka nad dzieckiem do 14 lat (art. 188): 2 dni albo 16 godzin w roku, z pełnym wynagrodzeniem. Formę - dni albo godziny - pracownik wybiera w pierwszym wniosku w roku.
- Siła wyższa (art. 148¹): 2 dni albo 16 godzin w roku w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, gdy obecność pracownika jest niezbędna. Za ten czas przysługuje połowa wynagrodzenia. Wniosek można złożyć najpóźniej w dniu zwolnienia.
Przy niepełnym etacie godziny liczy się proporcjonalnie do etatu.
Urlop opiekuńczy
5 dni w roku na osobistą opiekę albo wsparcie członka rodziny (syna, córki, matki, ojca, małżonka) albo osoby z tego samego gospodarstwa domowego, która tego wymaga z poważnych względów medycznych (art. 173¹). Wniosek składa się co najmniej dzień przed urlopem. Kodeks nie przewiduje za ten czas wynagrodzenia, ale okres urlopu wlicza się do zatrudnienia.
Urlop okolicznościowy
Rozporządzenie o usprawiedliwianiu nieobecności (§ 15) daje płatne zwolnienie:
- 2 dni - ślub pracownika, urodzenie się jego dziecka, zgon i pogrzeb małżonka, dziecka, ojca, matki, ojczyma lub macochy;
- 1 dzień - ślub dziecka pracownika, zgon i pogrzeb siostry, brata, teściowej, teścia, babki, dziadka albo innej osoby na utrzymaniu pracownika lub pod jego opieką.
Urlop bezpłatny
Na wniosek pracownika pracodawca może udzielić urlopu bezpłatnego - nie musi (art. 174). Okresu urlopu bezpłatnego nie wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Przy urlopie dłuższym niż 3 miesiące strony mogą uzgodnić, że pracodawca odwoła pracownika z ważnych przyczyn.
Zwolnienie lekarskie
Zwolnienie lekarskie nie jest urlopem - to usprawiedliwiona nieobecność. Lekarz wystawia e-ZLA elektronicznie. Pracodawca, który ma profil na platformie ZUS, widzi zaświadczenie u siebie i pracownik nie musi mu niczego dostarczać; pracodawca bez profilu dostaje od pracownika wydruk.
Od 19 marca 2025 roku jest też uzupełniający urlop macierzyński (art. 180²): matka albo ojciec dostaje go bezpośrednio po urlopie macierzyńskim - tydzień za każdy tydzień, który dziecko po porodzie spędziło w szpitalu, w granicach zależnych od tygodnia ciąży i masy urodzeniowej.
Co zrobić w firmie
- Trzymaj pulę urlopu każdego pracownika na bieżący rok i sprawdzaj limity: 4 dni na żądanie, 2 dni opieki, 2 dni siły wyższej, 5 dni opiekuńczego.
- Licz urlop w dniach roboczych - bez weekendów i świąt, w tym 24 grudnia, wolnego od pracy od 2025 roku (Dz.U. 2024 poz. 1965).
- Po wejściu nowego stażu zbierz zaświadczenia ZUS od pracowników, którzy mogą przekroczyć 10 lat, i przelicz ich wymiar.
- Pilnuj 30 września - do tego dnia trzeba udzielić zaległego urlopu z poprzedniego roku.
- Wnioski mogą być elektroniczne - nie trzeba ich drukować, ale trzeba je przechowywać w dokumentacji pracownika.
Źródła
- Kodeks pracy, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1245
- Ustawa z 26 września 2025 r. o zmianie Kodeksu pracy (staż pracy), Dz.U. 2025 poz. 1423
- Rozporządzenie w sprawie usprawiedliwiania nieobecności i zwolnień od pracy, tekst jednolity Dz.U. 2014 poz. 1632
- Ustawa z 6 grudnia 2024 r. (uzupełniający urlop macierzyński), Dz.U. 2024 poz. 1871
- gov.pl - staż pracy na nowo, wniosek do ZUS
- Ustawa z 6 grudnia 2024 r. (Wigilia dniem wolnym od pracy), Dz.U. 2024 poz. 1965
- ZUS - elektroniczne zwolnienia lekarskie (e-ZLA)
To nie jest porada prawna. Poradnik opisuje przepisy według stanu na dzień, w którym go sprawdziliśmy, i podaje źródła - w swojej sprawie zajrzyj do nich albo zapytaj doradcę.