Blog

Delegowanie do Niemiec i Belgii w 2026 - A1, Limosa i zgłoszenia

Stan prawny na 19 listopada 2026 · opublikowano 19 listopada 2026

Co musi zrobić polska firma, która wysyła pracowników do Niemiec albo Belgii: A1 z ZUS, płaca minimalna, zgłoszenie w urzędzie celnym, Limosa i dokumenty.

Polska firma wykonuje usługę w Niemczech albo w Belgii i wysyła tam swoich pracowników - to delegowanie. Trzeba wtedy odpowiedzieć na trzy pytania: w którym kraju pracownik jest ubezpieczony, jakie warunki pracy i płacy należą mu się za granicą i co trzeba zgłosić w urzędzie kraju, do którego jedzie. Poniżej zebraliśmy odpowiedzi według stanu prawnego z listopada 2026 roku, z numerami przepisów.

Najpierw: jaki to wyjazd

Te same osoby w tym samym kraju mogą pracować na trzech różnych podstawach - i każda ma inne obowiązki:

PodstawaCo to znaczyCo dochodzi
delegowanie przy usłudzefirma wykonuje umowę z klientem i sama kieruje pracąA1, zgłoszenia kraju przyjmującego
praca tymczasowaagencja oddaje pracownika do dyspozycji klienta, który kieruje pracąjak wyżej plus zezwolenie albo uznanie agencji w tym kraju
zatrudnienie na miejscuumowa według prawa kraju pracybez A1 - pracownik wchodzi do tamtejszego systemu

Granica między usługą a pracą tymczasową ma znaczenie: w Belgii oddawanie pracowników do dyspozycji innej firmy poza uznaną pracą tymczasową jest zakazane (art. 31 ustawy z 24 lipca 1987 r.), a w Niemczech praca tymczasowa bez zezwolenia jest niedozwolona (§ 1 AÜG).

A1 - ubezpieczenie zostaje w Polsce

Pracownik delegowany pozostaje w polskim ubezpieczeniu, jeśli przewidywany czas pracy za granicą nie przekracza 24 miesięcy i nie jedzie w zastępstwie innej osoby delegowanej (art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004). Potwierdza to zaświadczenie A1 z ZUS (art. 19 ust. 2 rozporządzenia 987/2009).

Warunki, które sprawdza ZUS:

  • Firma naprawdę działa w Polsce - prowadzi tu znaczną część działalności, nie tylko zarząd (art. 14 ust. 2 rozporządzenia 987/2009). ZUS podaje, że obrót w Polsce na poziomie około 25% można uznać za wystarczający, a niższy wymaga pogłębionej analizy.
  • Pracownik był w polskim ubezpieczeniu przed wyjazdem - co najmniej miesiąc (decyzja A2 Komisji Administracyjnej).
  • Przerwa przed kolejnym delegowaniem - ZUS wskazuje 2 miesiące przerwy przed ponownym wysłaniem tej samej osoby do tego samego kraju.

Wniosek o A1 dla pracownika to US-3, składany wyłącznie elektronicznie przez PUE/eZUS (od 1 kwietnia 2022 r.). ZUS wydaje zaświadczenie niezwłocznie, a gdy sprawa wymaga wyjaśnień - do miesiąca, w sprawach szczególnie skomplikowanych do dwóch miesięcy. Wniosek można złożyć także za okres, który już trwa. Jedno A1 dotyczy jednej osoby, jednego pracodawcy delegującego i jednego okresu - przy zmianie projektu albo spółki trzeba nowego.

Co należy się pracownikowi za granicą

Od pierwszego dnia kraj przyjmujący stosuje do pracownika delegowanego swoje przepisy o (art. 3 ust. 1 dyrektywy 96/71/WE):

  • wynagrodzeniu - wszystkich obowiązkowych składnikach, także dodatkach za nadgodziny,
  • czasie pracy i odpoczynku, minimalnym płatnym urlopie, BHP,
  • warunkach zakwaterowania, jeśli zapewnia je pracodawca,
  • dodatkach albo zwrocie kosztów podróży, wyżywienia i noclegów.

Dodatek z tytułu delegowania liczy się do wynagrodzenia, chyba że zwraca faktycznie poniesione koszty podróży, wyżywienia i zakwaterowania. Jeśli umowa nie mówi, która część dodatku jest zwrotem kosztów, cały dodatek uznaje się za zwrot kosztów - czyli nie liczy się do płacy (art. 3 ust. 7 dyrektywy; w Niemczech § 2b AEntG). Warto to rozpisać w umowie.

Po 12 miesiącach delegowania (po 18, jeśli firma złoży umotywowane zgłoszenie) stosuje się prawie wszystkie warunki pracy kraju przyjmującego - poza zasadami zawierania i rozwiązywania umowy oraz dodatkowymi programami emerytalnymi (art. 3 ust. 1a dyrektywy).

Przed wyjazdem na dłużej niż 4 kolejne tygodnie pracodawca przekazuje pracownikowi, na papierze albo elektronicznie, informację o kraju, czasie pracy za granicą, walucie wynagrodzenia, świadczeniach i warunkach powrotu (art. 29¹ § 2 Kodeksu pracy), a przy delegowaniu także o wynagrodzeniu według prawa kraju przyjmującego, dodatku z tytułu delegowania i link do oficjalnej strony tego kraju o delegowaniu (art. 25c ustawy o delegowaniu pracowników).

Niemcy

Płaca minimalna wynosi 13,90 euro brutto za godzinę od 1 stycznia 2026 r. i 14,60 euro od 1 stycznia 2027 r. (§ 1 MiLoV5) i obowiązuje także pracodawców z siedzibą za granicą (§ 20 MiLoG). W niektórych branżach układy zbiorowe i rozporządzenia ustalają wyższe minimalne warunki (AEntG).

Zgłoszenie w urzędzie celnym (Anmeldung). Pracodawca z zagranicy zgłasza delegowanie przed rozpoczęciem każdej usługi, po niemiecku, przez portal celny Meldeportal-Mindestlohn (§ 16 MiLoG, § 18 AEntG). Obowiązek dotyczy branż z listy § 2a SchwarzArbG:

  • budownictwo, gastronomia i hotelarstwo, przewóz osób,
  • spedycja, transport i logistyka (także platformy dostaw), branża wesołych miasteczek,
  • sprzątanie budynków, montaż targów i wystaw, przemysł mięsny,
  • prostytucja, ochrona, fryzjerstwo i kosmetyka.

Zgłoszenie zawiera: dane pracowników (nazwisko, imiona, data urodzenia, obywatelstwo, kontakt), początek i przewidywany czas pracy, miejsce pracy, miejsce przechowywania dokumentów w Niemczech, pełnomocnika do doręczeń z adresem w Niemczech (Zustellungsbevollmächtigter), branżę, stanowisko i zleceniodawcę. Zmiany zgłasza się niezwłocznie.

Czas pracy i dokumenty. W tych branżach trzeba zapisywać początek, koniec i długość dziennej pracy najpóźniej siódmego dnia po dniu pracy i trzymać zapisy co najmniej 2 lata (§ 17 ust. 1 MiLoG, § 19 ust. 1 AEntG). Dokumenty potwierdzające warunki pracy przechowuje się w Niemczech, po niemiecku, przez cały czas pracy, nie dłużej niż 2 lata; przy robotach budowlanych - na budowie (§ 17 ust. 2 MiLoG, § 19 ust. 2 AEntG). Kontrola celna może zażądać też zaświadczeń o delegowaniu.

Ponad 12 miesięcy. Aby przedłużyć okres do 18 miesięcy, przed upływem 12 miesięcy wysyła się do urzędu celnego zgłoszenie w formie tekstowej, po niemiecku, z danymi pracownika, miejscem pracy, przyczynami przekroczenia 12 miesięcy i przewidywanym czasem (§ 13b ust. 2 AEntG).

Praca tymczasowa w Niemczech wymaga zezwolenia Federalnej Agencji Pracy - także dla agencji z zagranicy; dla firm z Polski właściwa jest Agentur für Arbeit Düsseldorf (§ 1 AÜG). Umowę trzeba wprost nazwać udostępnieniem pracownika (Arbeitnehmerüberlassung) i przed udostępnieniem wskazać, kogo dotyczy (§ 1 ust. 1 AÜG). Ten sam pracownik może pracować u jednego użytkownika najwyżej 18 kolejnych miesięcy (§ 1 ust. 1b AÜG), a należą mu się warunki jak pracownikom użytkownika, chyba że układ zbiorowy stanowi inaczej (§ 8 AÜG). Udostępnianie do firm budowlanych do prac zwykle wykonywanych przez robotników jest co do zasady zakazane (§ 1b AÜG).

Budownictwo. Pracodawcy z głównej branży budowlanej, także z zagranicy, płacą składki do kasy urlopowej SOKA-BAU, chyba że kasa zwolni ich, bo płacą do porównywalnej kasy w swoim kraju.

Kary: do 500 000 euro za niewypłacenie płacy minimalnej, do 50 000 euro za brak albo spóźnione zapisy czasu pracy i do 30 000 euro m.in. za brak zgłoszenia albo dokumentów (§ 21 MiLoG, § 23 AEntG).

Belgia

Limosa. Przed rozpoczęciem pracy w Belgii pracodawca składa elektronicznie deklarację Limosa w belgijskim urzędzie zabezpieczenia społecznego (ONSS) i od razu dostaje potwierdzenie - L1 (art. 139 ustawy programowej z 27 grudnia 2006 r.). Jeśli delegowanie się wydłuża, nową deklarację składa się przed zgłoszoną datą końca. Belgijski zleceniodawca musi przed rozpoczęciem prac poprosić o L1 i zgłosić każdego pracownika, który go nie ma (art. 141) - nie dotyczy to osoby prywatnej zamawiającej prace na własne potrzeby.

Z Limosy zwolnione są m.in.: montaż dostarczonych towarów do 8 dni (poza budownictwem), pilne naprawy do 5 dni w miesiącu, transport międzynarodowy, konferencje naukowe i zamknięte spotkania w małej grupie - każdy wyjątek ma swoje warunki.

Osoba łącznikowa. Przed rozpoczęciem pracy pracodawca wyznacza osobę do kontaktu z belgijskimi urzędami i podaje ją w deklaracji Limosa (art. 7/2 ustawy z 5 marca 2002 r.).

Dokumenty. Firma, która złożyła Limosę, nie musi prowadzić belgijskich dokumentów socjalnych - według ministerstwa przez 12 miesięcy - jeśli na żądanie inspekcji przedstawi kopie polskich dokumentów płacowych z tłumaczeniem na francuski, niderlandzki, niemiecki albo angielski. Na żądanie trzeba też pokazać (art. 7/1 ustawy z 5 marca 2002 r.): kopię umowy, informację o walucie wynagrodzenia i dodatkach, zapisy czasu pracy (początek, koniec, długość dnia pracy) i dowody wypłaty, z tłumaczeniem, także przez rok po zakończeniu delegowania.

Wynagrodzenie. Minimalne stawki w Belgii ustalają branżowe komisje parytetowe (commission paritaire), a o tym, która komisja jest właściwa, decyduje główna działalność firmy. Gdzie branża nie ma stawki, obowiązuje krajowe minimum - 2 233,61 euro miesięcznie od 1 lipca 2026 r. dla osób od 18 lat. Belgijskie ministerstwo pracy publikuje karty stawek dla delegowanych według komisji.

Ponad 12 miesięcy. Umotywowane zgłoszenie przedłużające okres do 18 miesięcy wysyła się do inspekcji przed końcem 12. miesiąca - przez aplikację notification-detachement.belgique.be, osobno od Limosy. Zgłoszenie spóźnione jest nieważne.

Budowy. Na budowach o wartości od 500 000 euro obecność każdej osoby rejestruje się w Checkinatwork przed rozpoczęciem przez nią pracy; pracownicy z zagranicy mogą użyć 17-cyfrowego kodu deklaracji Limosa.

Praca tymczasowa w Belgii wymaga wcześniejszego uznania agencji przez region - także agencji z siedzibą za granicą; we Flandrii z zabezpieczeniem 75 000 euro.

Dimona - belgijskiego zgłoszenia zatrudnienia - nie składa się dla pracownika delegowanego z A1.

Kary. Brak deklaracji Limosa to sankcja poziomu 4: grzywna administracyjna od 2 400 do 28 000 euro albo karna od 4 800 do 56 000 euro, mnożona przez liczbę pracowników (art. 101 i 182 belgijskiego kodeksu karnego prawa socjalnego). Zleceniodawca, który nie zgłosi pracownika bez L1, podlega sankcji poziomu 3 (art. 183).

Wspólna e-deklaracja UE

Unia pracuje nad wspólnym portalem do zgłaszania delegowania dla państw, które do niego przystąpią. Na listopad 2026 roku do Niemiec i Belgii zgłasza się delegowanie w ich własnych systemach - opisanych wyżej.

Co zrobić w firmie

  • Dla każdego wyjazdu ustal podstawę: usługa, praca tymczasowa czy zatrudnienie na miejscu - od tego zależą wszystkie dalsze obowiązki.
  • Wnioskuj o A1 przed wyjazdem i pilnuj okresu na zaświadczeniu - nowe A1 przy zmianie projektu, spółki albo terminu.
  • Zgłoś delegowanie przed pierwszym dniem: Anmeldung w Niemczech (w branżach z listy), Limosa w Belgii - i daj klientowi L1.
  • Wyznacz pełnomocnika do doręczeń w Niemczech i osobę łącznikową w Belgii.
  • Sprawdź stawkę kraju przyjmującego dla branży i rozpisz w umowie, która część dodatku jest zwrotem kosztów.
  • Prowadź zapisy czasu pracy i trzymaj dokumenty z tłumaczeniem tam, gdzie wymaga tego kraj.
  • Ustaw przypomnienie przed 12. miesiącem - zgłoszenie przedłużenia po terminie nie działa.

Źródła

  1. Rozporządzenie (WE) nr 883/2004 o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego
  2. Rozporządzenie (WE) nr 987/2009 (wykonawcze)
  3. Decyzja nr A2 Komisji Administracyjnej z 12 czerwca 2009 r.
  4. Dyrektywa 96/71/WE o delegowaniu pracowników, tekst skonsolidowany
  5. Dyrektywa 2014/67/UE (egzekwowanie dyrektywy o delegowaniu)
  6. Ustawa o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1682
  7. Kodeks pracy, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1245
  8. ZUS - pracownicy delegowani
  9. Your Europe - pracownicy delegowani
  10. Niemcy - Mindestlohnanpassungsverordnung (MiLoV5), § 1
  11. Niemcy - Mindestlohngesetz (MiLoG)
  12. Niemcy - Arbeitnehmer-Entsendegesetz (AEntG)
  13. Niemcy - Schwarzarbeitsbekämpfungsgesetz, § 2a
  14. Niemcy - Arbeitnehmerüberlassungsgesetz (AÜG)
  15. Zoll - Anmeldung bei Entsendung
  16. Zoll - Urlaubskassenverfahren (SOKA-BAU)
  17. Bundesagentur für Arbeit - Erlaubnis zur Arbeitnehmerüberlassung
  18. Belgia - Limosa
  19. Belgia - Limosa, obowiązki zleceniodawcy
  20. Belgia - formalności przy delegowaniu
  21. Belgia - zwolnienie z dokumentów socjalnych
  22. Belgia - wynagrodzenie pracownika delegowanego
  23. Belgia - delegowanie ponad 12 miesięcy
  24. Belgia - Checkinatwork na budowach
  25. Belgia - agencje pracy tymczasowej
  26. Flandria - uznanie agencji pracy tymczasowej
  27. Belgia - Dimona, kogo nie zgłasza się

To nie jest porada prawna. Poradnik opisuje przepisy według stanu na dzień, w którym go sprawdziliśmy, i podaje źródła - w swojej sprawie zajrzyj do nich albo zapytaj doradcę.